|
สำหรับผู้ที่มีรายได้มากกว่าหนึ่งทาง หรือกำลังยื่นภาษีด้วยตนเองเป็นครั้งแรก “ภ.ง.ด. 90” คือแบบฟอร์มที่ควรรู้จักและเข้าใจให้ชัดเจน บทความนี้จะช่วยอธิบายทุกประเด็นสำคัญแบบเป็นขั้นเป็นตอน ตั้งแต่ ภ.ง.ด. 90 คืออะไร ใครบ้างที่ต้องยื่น วิธีคำนวณภาษี เอกสารที่ต้องเตรียม ไปจนถึงช่วงเวลาที่ควรยื่น เพื่อให้คุณสามารถจัดการเรื่องภาษีได้อย่างถูกต้องและมั่นใจมากขึ้น!
Table of Contents
ภ.ง.ด. 90 คืออะไร
ภ.ง.ด. 90 คือ แบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สำหรับผู้ที่มีรายได้ประเภทอื่นนอกเหนือจากเงินเดือนประจำ หรือมีรายได้หลายประเภทในปีภาษีนั้น เช่น รายได้จากธุรกิจส่วนตัว วิชาชีพอิสระ ค่าเช่า ดอกเบี้ย เงินปันผล หรือรายได้จากการขายทรัพย์สินบางประเภท
แบบ ภ.ง.ด. 90 ใช้สำหรับสรุปรายได้ทั้งหมดตลอดปี เพื่อนำมาคำนวณภาษี และยื่นต่อกรมสรรพากรภายในช่วงเวลาที่กฎหมายกำหนด หากไม่ได้มีรายได้เฉพาะเงินเดือนอย่างเดียว หรือมีรายได้จากหลายแหล่ง แบบ ภ.ง.ด. 90 คือแบบฟอร์มที่ใช้ในการยื่นภาษีประจำปีนั้นเอง
ใครบ้างที่ต้องยื่น ภ.ง.ด. 90
ผู้ที่ต้องยื่นภาษี ภ.ง.ด. 90 คือบุคคลธรรมดาที่มีเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40 (1) ถึง (8) ไม่ว่าจะเป็นรายได้จากการทำงาน การประกอบธุรกิจ การลงทุน หรือทรัพย์สิน โดยมีรายละเอียดดังนี้
- มาตรา 40(1) เงินได้จากการจ้างแรงงาน เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส เบี้ยเลี้ยง (กรณีมีรายได้ประเภทอื่นร่วมด้วย)
- มาตรา 40(2) เงินได้จากหน้าที่หรือตำแหน่งงาน หรือจากการรับทำงานเป็นครั้งคราว เช่น ค่าคอมมิชชัน ค่าที่ปรึกษา ค่านายหน้า
- มาตรา 40(3) เงินได้จากค่าลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร งานเขียน งานออกแบบ หรือทรัพย์สินทางปัญญา
- มาตรา 40(4) เงินได้จากดอกเบี้ย เงินปันผล ส่วนแบ่งกำไรจากการลงทุนหรือการถือหุ้น
- มาตรา 40(5) เงินได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน เช่น บ้าน คอนโด ที่ดิน รถยนต์ หรืออุปกรณ์ต่างๆ
- มาตรา 40(6) เงินได้จากวิชาชีพอิสระ เช่น แพทย์ ทนาย วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี
- มาตรา 40(7) เงินได้จากการรับเหมา หรือการประกอบกิจการที่ไม่ใช่วิชาชีพอิสระและไม่ใช่การจ้างแรงงานโดยตรง
- มาตรา 40(8) เงินได้จากการทำธุรกิจ การพาณิชย์ การเกษตร อุตสาหกรรม การขนส่ง หรือกิจการอื่นที่มีลักษณะเป็นธุรกิจ
หากมีรายได้เข้าข่ายตามมาตรา 40 ตั้งแต่ (1) ถึง (8) และไม่ได้มีเฉพาะเงินเดือนจากนายจ้างเพียงแห่งเดียว ผู้มีรายได้นั้นต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 เพื่อแสดงรายได้ทั้งหมดอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
วิธีคำนวณภาษี ภ.ง.ด. 90
การคำนวณภาษีจากแบบ ภ.ง.ด. 90 เป็นการนำรายได้ทุกประเภทตลอดปีมารวมกัน หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามสิทธิ แล้วจึงนำเงินได้สุทธิมาคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า โดยสามารถใช้วิธีคำนวณได้ดังนี้
สูตรการคำนวณภาษี
สูตรพื้นฐานที่กรมสรรพากรใช้มีดังนี้
ภาษีที่ต้องจ่าย = (เงินได้สุทธิ × อัตราภาษี) – ภาษีที่จ่ายไปแล้ว หรือ ภาษีถูกหัก ณ ที่จ่าย
โดยที่ “เงินได้สุทธิ” หาได้จาก
เงินได้สุทธิ = เงินได้พึงประเมิน (รายได้ทั้งปี) – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน
ขั้นตอนการคำนวณภาษี
- เงินเดือน (40(1)) หักได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
- ขายของออนไลน์ หักตามจริง (ต้องมีหลักฐาน) หรือหักเหมา 60%
- ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท
- ประกันสังคม ประกันชีวิต กองทุนลดหย่อนภาษี (SSF/RMF/ThaiESG)
- บุตร เลี้ยงดูบิดามารดา
| เงินได้สุทธิ (บาท) | อัตราภาษี | ภาษีแต่ละขั้น | ภาษีสะสมสูงสุดของขั้น |
|---|---|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น | 0 | 0 |
| 150,001 – 300,000 | 5% | 7,500 | 7,500 |
| 300,001 – 500,000 | 10% | 20,000 | 27,500 |
| 500,001 – 750,000 | 15% | 37,500 | 65,000 |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% | 50,000 | 115,000 |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% | 250,000 | 365,000 |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% | 900,000 | 1,265,000 |
| 5,000,001 ขึ้นไป | 35% | – | – |
ตัวอย่างการคำนวณภาษี
นาย ก. เปิดร้านขายของออนไลน์ มีรายได้ทั้งปี 1,000,000 บาท และมีค่าลดหย่อนส่วนตัว + ประกันสังคม รวม 65,100 บาท
- รายได้ 1,000,000 บาท
- หักค่าใช้จ่าย (เหมา 60%) 600,000 บาท
- คงเหลือ 400,000 บาท
- หักค่าลดหย่อน 65,100 บาท
- เงินได้สุทธิ 400,000 – 65,100 = 334,900 บาท
คำนวณภาษีตามขั้นบันได
- 150,000 แรก = ยกเว้น
- 150,001 – 300,000 (รวม 150,000 บาท) x 5% = 7,500 บาท
- ส่วนที่เกิน 300,000 คือ 34,900 บาท x 10% = 3,490 บาท
รวมภาษีที่ต้องจ่ายทั้งหมด 7,500 + 3,490 = 10,990 บาท
สำหรับ ภ.ง.ด. 90 หากมีรายได้ทางอื่นที่ไม่ใช่เงินเดือนเกิน 1,000,000 บาทต่อปี กฎหมายกำหนดให้คำนวณแบบ “ภาษีเหมา” ด้วยในอัตรา 0.5% ของรายได้รวม แล้วนำมาเปรียบเทียบกับวิธีปกติ วิธีไหนคำนวณแล้วได้ภาษีสูงกว่า ให้เสียภาษีตามวิธีนั้น
เอกสารที่ต้องใช้ในการยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90
เพื่อให้การยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 เป็นไปอย่างถูกต้องและราบรื่น ควรเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนล่วงหน้า โดยเอกสารหลักที่ควรมี ได้แก่
- หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) จากนายจ้าง ผู้ว่าจ้าง หรือผู้จ่ายเงินได้
- สลิปเงินเดือน หรือ หนังสือรับรองรายได้ (กรณีมีรายได้จากเงินเดือนมากกว่า 1 แห่ง)
- ใบกำกับภาษี หรือ ใบเสร็จรับเงิน สำหรับค่าใช้จ่ายที่ต้องการหักตามจริง
- หลักฐานรายได้จากการประกอบธุรกิจหรือวิชาชีพอิสระ เช่น ใบแจ้งหนี้ สมุดบัญชี รายงานรับ-จ่าย
- เอกสารรายได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน เช่น สัญญาเช่า ใบรับค่าเช่า
- หลักฐานรายได้จากดอกเบี้ย เงินปันผล หรือการลงทุน เช่น ใบแจ้งรายการจากธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์
- เอกสารแสดงสิทธิค่าลดหย่อน เช่น ใบเสร็จประกันชีวิต กองทุน RMF/SSF ใบรับรองดอกเบี้ยบ้าน
- สำเนาบัตรประชาชน และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร
- เลขบัญชีธนาคาร (กรณีขอคืนภาษี)
ยื่น ภ.ง.ด. 90 ได้ที่ไหนบ้าง
ผู้เสียภาษีสามารถเลือกยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 ได้ตามความสะดวก ผ่านช่องทางต่อไปนี้
- ยื่นผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากร (e-Filing) สามารถยื่นได้ตลอด 24 ชั่วโมง สะดวก รวดเร็ว และลดการใช้เอกสาร
- ยื่นด้วยตนเองที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ ตามภูมิลำเนาหรือสถานที่ตั้งของผู้มีเงินได้
- ยื่นผ่านสำนักงานสรรพากรสาขา ในห้างสรรพสินค้า หรือศูนย์บริการภาครัฐ (ในบางพื้นที่)
- ยื่นทางไปรษณีย์ลงทะเบียน โดยจัดส่งแบบและเอกสารไปยังสำนักงานสรรพากรที่รับผิดชอบพื้นที่ของผู้มีเงินได้
ขั้นตอนการยื่นภาษีออนไลน์สำหรับ ภ.ง.ด. 90
การยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 ผ่านระบบออนไลน์ที่ e-Filing ของกรมสรรพากร สามารถดำเนินการได้ตามขั้นตอนดังนี้
- เข้าสู่ระบบเว็บไซต์ของกรมสรรพากร ด้วยเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรและรหัสผ่าน
- เลือกเมนู “ยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา” และเลือกแบบ ภ.ง.ด. 90
- กรอกข้อมูลส่วนตัวของผู้เสียภาษี ให้ครบถ้วนและถูกต้อง
- กรอกรายละเอียดเงินได้ตามมาตรา 40(1) – (8) แยกตามประเภทของรายได้
- กรอกข้อมูลค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน ตามสิทธิที่สามารถใช้ได้
- ระบบคำนวณภาษีให้อัตโนมัติ ตรวจสอบยอดเงินได้สุทธิและภาษีที่ต้องชำระ
- ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลทั้งหมดอีกครั้ง ก่อนยืนยันการยื่นแบบ
- ยืนยันการส่งแบบและรับเลขอ้างอิงการยื่น เพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐาน
- ชำระภาษีผ่านช่องทางออนไลน์ เช่น Internet Banking, Mobile Banking หรือบัตรเครดิต (หากมีภาษีต้องชำระ)
- ดาวน์โหลดหรือพิมพ์ใบยืนยันการยื่นแบบ เก็บไว้เป็นหลักฐาน
ยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 ได้ช่วงไหน
การยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 เป็นการยื่นภาษีเงินได้ของ “ปีภาษีก่อนหน้า” ซึ่งกรมสรรพากรกำหนดช่วงเวลาไว้ทุกต้นปี โดยแบ่งตามช่องทางการยื่นดังนี้
- ยื่นแบบกระดาษ (ที่สำนักงานสรรพากรหรือไปรษณีย์) ภายในวันที่ 31 มีนาคม ของทุกปี
- ยื่นแบบออนไลน์ (ผ่านระบบ e-Filing) ขยายเวลาได้ถึงประมาณต้นเดือนเมษายน (โดยปกติจะขยายถึงวันที่ 8 เมษายน)
สรุป
การยื่นภาษี ภ.ง.ด. 90 ไม่ได้เป็นเรื่องซับซ้อนอย่างที่หลายคนกังวล หากเราเข้าใจว่าแบบนี้ใช้กับใคร รู้วิธีคำนวณ เตรียมเอกสารให้ครบ และเลือกช่องทางยื่นที่เหมาะกับตัวเอง การจัดการเรื่องภาษีก็จะกลายเป็นอีกหนึ่งขั้นตอนที่สามารถวางแผนและควบคุมได้ ยิ่งในยุคที่รายได้ของคนทำงานไม่ได้มาจากทางเดียว ทั้งงานประจำ งานเสริม การลงทุน หรือทรัพย์สิน การรู้จัก ภ.ง.ด. 90 จึงไม่ใช่แค่เรื่องยื่นให้ถูก แต่เป็นส่วนหนึ่งของการจัดระเบียบการเงินให้ชัดเจนขึ้นในแต่ละปี เมื่อจัดการภาษีได้ดี เราก็จะเห็นภาพการเงินของตัวเองชัดขึ้น วางแผนอนาคตได้ง่ายขึ้น และมีเวลาไปโฟกัสกับสิ่งที่สำคัญกว่าในชีวิตการทำงานต่อไปได้อย่างสบายใจ
การจัดการภาษีให้ถูกต้อง คือส่วนหนึ่งของการวางแผนการเงินที่ดี เช่นเดียวกับการเลือกสภาพแวดล้อมการทำงานที่เอื้อต่อการเติบโต CW Tower อาคารสำนักงานที่ออกแบบมาเพื่อรองรับทั้งผู้ประกอบการ ฟรีแลนซ์ และคนทำงานยุคใหม่ ด้วยพื้นที่ที่ยืดหยุ่น เดินทางสะดวก และเอื้อต่อการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้คุณโฟกัสกับการพัฒนาธุรกิจและอาชีพได้อย่างมั่นใจในระยะยาว
FAQ — คำถามที่พบบ่อย
เพื่อช่วยให้เข้าใจการยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 ชัดเจนมากขึ้น เรารวบรวมคำถามที่พบบ่อยพร้อมคำตอบไว้ให้ ดังนี้
ภ.ง.ด. 90 กับ ภ.ง.ด. 91 ต่างกันอย่างไร
ภ.ง.ด. 90 ใช้สำหรับผู้ที่มีเงินได้หลายประเภท หรือมีรายได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนเพียงอย่างเดียว เช่น ฟรีแลนซ์ เจ้าของกิจการ ค่าเช่า เงินปันผล หรือรายได้อิสระอื่นๆ ส่วน ภ.ง.ด. 91 ใช้สำหรับผู้ที่มีรายได้จาก “เงินเดือนเพียงอย่างเดียว” และมีนายจ้างเพียงรายเดียวตลอดปี
เป็นอย่างไร ถ้าลืมยื่น ภ.ง.ด.90
หากไม่ยื่นแบบภายในกำหนดเวลา จะถือว่า “ยื่นล่าช้า” และมีโทษตามกฎหมาย ได้แก่
- ค่าปรับ ไม่เกิน 2,000 บาท
- เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (นับตั้งแต่พ้นกำหนดจนถึงวันที่จ่ายจริง)
แม้ไม่มีภาษีต้องจ่ายเพิ่ม ก็ยังควรยื่นแบบเพื่อหลีกเลี่ยงค่าปรับ และเพื่อรักษาสิทธิในการขอคืนภาษีในอนาคต
ยื่น ภ.ง.ด.90 แล้วขอคืนภาษีได้ไหม
ได้ หากยอดภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้ระหว่างปีมากกว่าภาษีที่คำนวณได้จริง สามารถขอคืนภาษีได้ โดยระบุในแบบ ภ.ง.ด. 90 ว่าประสงค์ขอคืน และแนบเอกสารประกอบ เช่น หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) โดยกรมสรรพากรจะตรวจสอบข้อมูล และคืนเงินผ่านบัญชีธนาคารหรือเช็กตามขั้นตอน
ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ ภาษีที่ผู้จ่ายเงิน (เช่น นายจ้าง บริษัท หรือผู้ว่าจ้าง) หักไว้ล่วงหน้าก่อนจ่ายเงินให้เรา แล้วนำส่งให้กรมสรรพากรแทนเรา เช่น เงินเดือนถูกหักภาษีทุกเดือน ฟรีแลนซ์ถูกหัก 3% จากค่าจ้าง ค่าบริการบางประเภทถูกหัก 5% ภาษีส่วนนี้ถือว่าเป็น “เงินที่เราจ่ายภาษีไว้ล่วงหน้าแล้ว” เมื่อถึงเวลายื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 หรือ 91 จึงต้องนำยอดนี้มาหักออกจากภาษีที่คำนวณได้
